Trans gantzak eta osasuna: bilketa zientifikoa eta EFSAren iritzia

Europako Batzordeak Elikagaien Segurtasunerako Europako Agintaritzari (EFSA) eskatu zion bil zitzala trans gantzek osasunean dituzten eraginei buruzko zientzia-emaitzak, zehazki honako arlo hauetan: nutrizio-jakinarazpenak eta propietate osasungarriei buruzko jakinarazpenak, erreferentziazko balio dietetikoak eta elikagai-gehigarriak. Horren guztiaren xedea da zientzia-oinarria ematea, gaur egungo xedeak eta gomendioak berresteko trans gantzen ingestari dagokionez.

Esku-hartze kontrolatuko ikerketen datuek adierazten dute trans gantz-azidoak (TGA) dituzten dietek kontrako eragina dutela odoleko lipido-edukiari dagokionez (lipido horiek bihotzeko gaixotasunen gorakadaren adierazle dira), gantz-azido cis-monoinsaturatuak edo cis-poliinsaturatuak dituzten dietekin alderatuta. Kontrako eragin hori zuzenean dago lotuta kontsumitutako TGA kopuruarekin. Kohorteen prospekzio-azterlanen arabera, zenbat eta TGA gehiago kontsumitu, orduan eta handiagoa da bihotzeko gaixotasunak izateko arriskua.

 

Bi azterlan horien sendotasunak finkatu egiten du ondorio hau: TGAren ingestak eragin lineala du (mendekotasun-dosia) gaixotasun horiek izateko arriskuaren gorakadan, dietan beste gantz-azido batzuen ingestarekin erkatuz gero. Nolanahi ere, gaur egun eskura dauden ebidentziak ez dira nahikoak TGA naturalen edo hidrogenazio-prozesuen bidez sortutako TGAen eraginen arteko diferentziak ezartzeko.

Europako eta Estatu Batuetako elkarte profesionalen gomendioek (Europako Kardiologia Elkartea zein Estatu Batuetako Bihotzeko Elkartea eta Estatu Batuetako Diabetes Elkartea) adierazten dute ahalik eta TGA gutxien kontsumitu behar dela.

Europan, gomendioak aldatu egiten dira herrialdeen arabera: dietaren energia osoaren <% 10 (iparraldeko herrialdeak), ≤ % 2 (Frantzia, Erresuma Batua) eta ≤ % 1 (Belgika, Herbehereak, Alemania-Austria-Suitza, Espainia). Belgikako, Alemaniako, Austriako, Suitzako, iparraldeko herrialdeetako eta Espainiako azken gomendioek diote dietan ahalik eta TGA gutxien kontsumitu behar dela, betiere <% 1. Nolanahi ere, Frantzian (2010) eta Erresuma Batuan (2007) eutsi egin zaie % 2ko mugari.

Eguneraketa data: 2025/08/25

Elikagai-soberakinak Euskadiko eskola-jantokietan nola kudeatu

| Iturria: ELIKA | 2018. urteaz geroztik, Eusko Jaurlaritzako Elikadura, Landa Garapen, Nekazaritza eta Arrantza Sailak, ELIKA Fundazioaren bitartez, euskal elikadura-katearen maila desberdinetan elikagaien xahuketa prebenitzeko eta murrizteko ekintzak abiarazi ditu. Gainera, Estatuko 1/2025 Legea…

Europan txerri-izurri afrikarrari buruzko txosten zientifiko berria

Elikagaien Segurtasuneko Europako Agintaritzak (EFSA) txerri-izurri afrikarrari (TIA) buruzko urteko txosten epidemiologikoa argitaratu du, zeinaren bidez gaixotasunak 2025. urtean Europar Batasunean (EB) eta alboko herrialdeetan izan duen egoera aztertzen duen….

Bektoreek transmititutako gaixotasunen arriskuen ebaluazioa EBn

Elikagaien Segurtasuneko Europako Agintaritzak (EFSA) Europar Batasunean 5 bektore talde handik transmititutako gaixotasunak sartu eta hedatzeko arriskuari buruzko ebaluazio zientifikoa eguneratu du, Abereen osasunerako eta “ONE-Health” osasun publikorako interesekoak diren…

AESANek fruktosarekiko bi intolerantzia mota ebaluatu ditu

AESANen Batzorde Zientifikoak zientzia-irizpen bat argitaratu du, eta horretan deskribatu ditu elikagaietan presente dagoen fruktosa ingeritzeari lotutako bi patologiak: fruktosarekiko intolerantzia hereditarioa (FIH) eta fruktosarekiko hesteetako intolerantzia. Elikagaiak egoki etiketatzea,…